Taş Kömürü

 

Zonguldak ilde bulunan doğal kaynakların yönlendirdiği bir ekonomik yapı göstermektedir. İl tarım dışı kesimlerin ağırlık kazandığı bir kaç ilden biridir.

Zonguldak, yeraltı kaynakları açısından zengin illerden biridir. Zonguldak’ ta taşkömüründen başka, alüminyum (boksit), demir, manganez, barit, dolamit, kalker, kuvarsit, şiferton yatakları bulunmaktadır. Bunlardan manganez, kalker ve şiferton yatakları işletilmektedir.

 

Taşkömürü Havza Sınırları

İmtiyaz sahası; 3.885 km2 si karada, 3.000 km2 si de denizde olmak üzere 6885 km2 lik bir alanı kapsamaktadır.

Rezerv

Kuzeybatı Anadolu Taşkömürü Havzası Zonguldak ve Kastamonu illerinin, Kdz. Ereğli ilçesinden Cide-Azdavay ilçesine takiben 150 km’lik bir sahil şeridi bulunur. Beş ayrı üretim bölgesinde taş kömür rezervleri henüz tam anlamıyla tespit edilmiş değildir. Bilinen rezervler deniz seviyesinden -1200 m derinliğe göre hesaplanmıştır. Bugüne kadar yapılan araştırma ve hesaplamalara göre 2011 yılı sonu itibariyle 515 milyon tonu görünür, 369 milyon tonu mümkün,425 milyon tonu muhtemel ve 8 milyon tonu hazır olmak üzere toplam 1 milyar 317 milyon ton taşkömürü rezervleri belirlenmiştir. 



Taşkömürünün Ülke Ekonomisinde Yeri

 Başta Demir Çelik olmak üzere enerji, gıda, tehsin, çimento vs. metalürji Endüstrisinin tüm kesimlerinde ihtiyaç duyulan en önemli hammaddelerden biri de metalürji koktur.
1970 yılından itibaren ülkemizde gelişen Demir Çelik sektörünün ihtiyacı iç üretimle karşılanamaz olmuş ve ithal taşkömürünün ülke ekonomisine girişi kaçınılmaz hale gelmiştir. 1973 yılında 16 bin ton ile başlayan ithalat, diğer sanayi sektörlerinde de ithalata yönelmesiyle 1997 yılında yaklaşık 9,5 milyon tona ulaşmıştır. 1997 yılı itibariyle taşkömürü üretiminin ülke ekonomisine katkısı 105.9 milyon dolardır.

Taşkömürü İşletmeciliğinin Tarihçesi

1829 da taşkömürünün, Zonguldak Ereğli ilçesi Kestaneci köyünden Uzun Mehmet tarafından bulunduğu kabul edilir.

İşletmecilik Başlangıcı ( 1843 - 1848 )

1830 - 1848 tarihleri arasındaki arama ve işletmecilik faaliyetleri hakkında çok ayrıntılı bilgi olmamakla birlikte; 1843 tarihli resmi belgelerde, Ereğli ve Amasra’da üretilen “vapur kömürünün” İstanbul’ da pazarlamasından ve gerekli düzenlemelerin yapılmasından sonra devlet hazinesine sağlayacağı katkıdan söz edilmektedir. 1848’ de yapılan inceleme ve düzenlemelerle, Ereğli – Amasra arasında “taş kömürü bulunan yerler” saptanarak “havza sınırları” ilk kez tanımlanmıştır.

-Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1848 - 1854)

-İngiliz (Galatalı Sarraflar) Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1849 - 1854)

-Kırım Savaşı (Geçici İngiliz) Yönetimi (1854 - 1856)

-Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1856 - 1861) Emanet İdare İşletmeciliği (1856 - 1859)

-Zafiropulos İşletmeciliği (1859- 1860)

-İngiliz Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1860- 1861)

-Hazine-İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi ( 1861 – 1865)

-Bahriye Nezareti Yönetimi (1865 – 1908 )

-Tersane İdaresi İşletmeciliği (1865 – 1882 )

-Yerli- Yabancı Sermaye Şirketleri İşletmeciliği (1882 - 1940)

-Nafia Nezareti Yönetimi (1908- 1909)

-Orman ve Maadin Ticaret ve Ziraat Nezareti Yönetimi (1909- 1920)

-Dünya Ve Ulusal Kurtuluş Savaşı Dönemi (1914- 1922)

-İktisat Vekaleti Yönetimi (1920-1940)

-İş Bankası İşletmeciliği (1926- 1940 )

-Etibank ve EKİ işletmeciliği (1937-1940 )

-Etibank Ve EKİ Yönetimi (1940- 1957)

-TKİ Yönetimi (1957- 1984)

-TTK Yönetimi (1984-)

 

TTK’ nın Zonguldak ve Bölgeye Katkısı

TTK (daha önceki ismiyle Ereğli Kömürleri İşletmesi - EKİ ) , bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasında itici güç olmuştur. Yarattığı istihdam kapasitesi ve yan sektörler ile Zonguldak ve bölge illerinde (özellikle Bartın ve Karabük) yaratılan katma değerin temel belirleyicisi ve kaynağını teşkil etmiştir. Zonguldak'ın tarihsel gelişimi içinde TTK, endüstri, ulaşım, enerji, haberleşme, ticaret ve altyapı donanımlarının gerçekleştirilmesini bizzat üstlenmiştir. Beş üretim müessesesi, bulundukları bölgede endüstriyel gelişmeyle birlikte kentleşmenin de yolunu açmışlar, ekonomik ve sosyal kalkınma bu bağlamda hız kazanmıştır.

Türkiye'nin 3 temel demir çelik fabrikasından 2 tanesi salt hammadde kaynağına yakınlık nedeniyle o zamanki ilimiz sınırları içinde kurulmuştur. Bugün 3.3 milyon tonluk yassı çelik üretim kapasitesiyle ülke gereksiniminin % 60'ını karşılayan ERDEMİR ve 1.1 milyon tonluk uzun mamul üretim kapasitesiyle ülke ihtiyacının % 15'ini karşılayan KARDEMİR' in varlık nedenleri de TTK'dır.TTK'nın ülke enerji talebinin karşılanmasında rolü büyük olmuştur. EKİ bünyesinde kurulan ÇATES'de üretilen elektrik enerjisi, enerji nakil hatlarıyla iletilerek, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya başta olmak üzere, ülkemizde endüstrileşme tohumlarının atıldığı ve bugün de ekonomimizin itici gücü olan Marmara   Bölgesinin o zamanki ihtiyacı karşılanmıştır.

TTK; ilimizin ve bölgenin kalkınmasında, karayolları ve demiryolları yapımından liman işletmesine, maden makineleri imalatından altyapı yatırımlarına kadar geniş bir yelpazede projeler gerçekleştirmiş ve salt taşkömürü üretim değeri ile sınırlı olmayan, hesaplanamayacak devasa katma değerler yaratmıştır. Bu süreç, hala azımsanmayacak oranlarda devam etmektedir. Bugünün Zonguldak'ının yaratılmasında , sözü edilen bölge ve illerin bugünlere gelmesinde TTK `nın etkinliğinin tarihte hak ettiği yeri alması gerekmektedir.

Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ilimizde 5 Müesese Müdürlüğü ile hizmet vermektedir. Bunlar sırasıyla; KOZLU - ÜZÜLMEZ - KARADON - ARMUTÇUK - AMASRA Müessese Müdürlükleridir.

TTK’ da 27 taşkömürü sahasında rödövans karşılığı işletmecilik yapan firmalarca 2011 yıl sonunda 1.026.732 ton kömür üretimi gerçekleştirilmiş olup yaklaşık 14.893.000 TL (KDV dahil) rödövans bedeli alınmıştır. 

Yine Kurumumuzun ruhsat sınırları dahilinde bulunan ve ihalesi yapılan  Alacaağzı ve Kandilli sahasında üretime başlanmış, Amasra-B sahasında hazırlıklar sürdürülmektedir. 

Türkiye Taşkömürü Kurumunda 2011 yılı sonu itibariyle 12.702 kişi istihdam edilmektedir. Kurumun 2011 yılı Taşkömürü üretimi tüvenan 2.607.182 ton, satılabilir 1.592.515  ton  olarak gerçekleşmiştir.



SAYILARLA TTK

 

                                                            

  ÜRETİM- SATIŞLAR  (Ton - Aralık 2011)

Müessese

St.Üretim

Satışlar

Armutçuk

     153.195

143.892

Kozlu

     407.174

400.747

Üzülmez

346.442

342.227

Karadon

529.948

517.738

Amasra

     155.756

157.469

TOPLAM

1.592.515

1.562.074

RANDIMANLAR (Kg / Yev - Aralık 2011)

Müessese

Üretim

İçeri

Genel

Tüm

Armutçuk

1.558

548

455

411

Kozlu

2.267

910

795

712

Üzülmez

2.433

790

692

614

Karadon

1.744

661

581

529

Amasra

2.160

977

821

669

TOPLAM

2.000

749

611

513

İŞÇİ SAYISI  (Kaydı Açık - Aralık 2011)

Müessese

İçeri

Dışarı

Toplam

Armutçuk

1.154

209

1.363

Kozlu

1.856

263

2.119

Üzülmez

1.874

217

2.091

Karadon

3.406

457

3.863

Amasra

677

142

819

Genel Müd.

0

646

646

TOPLAM

8.967

1.934

10.901

PERSONEL SAYISI  (Aralık 2011)

Müessese

Kadro

Sözleş.

Toplam

Armutçuk

10

121

131

Kozlu

24

191

215

Üzülmez

17

212

229

Karadon

20

318

338

Amasra

13

142

155

Genel Müd.

134

599

733

TOPLAM

218

1.583

1.801

AYRILAN İŞÇİ SAYISI   (Aralık 2011)

Müessese

İçeri

Dışarı

Toplam

Armutçuk

47

37

84

Kozlu

77

22

99

Üzülmez

110

22

132

Karadon

179

34

213

Amasra

31

5

36

Genel Müd.

0

40

40

TOPLAM

444

160

604